Nông Nghiệp

Phương pháp Xử lý đất nhiễm mặn

Đất nhiễm mặn là  Xâm nhập mặn hay nhiễm mặn đất là sự tích tụ quá nhiều muối hòa tan trong đất. Xâm nhập mặn bên cạnh sự axit hóa là một trong hai kết quả lâu dài của sự phát triển đất.

Xâm nhập mặn xảy ra khi sự bốc hơi nước trong sáu đến chín tháng trong một năm lớn hơn lượng mưa. Thêm vào sự phát triển tự nhiên của đất, xâm nhập mặn được tăng tốc đáng kể thông qua hành động của con người như quá trình thủy lợi.

Nguyên nhân gây ra nhiễm mặn đất

  • Thiên Nhiên Và Nhân Tạo

Phải phân biệt xâm nhập mặn, việc tích tụ muối dễ dàng hòa tan và việc kiềm hóa, sự tích tụ của natri bicacbonat và cacbonat natri, đồng thời với việc tăng độ pH. Một trường hợp đặc biệt của xâm nhập mặn là sự gia tăng lượng natri trong đó chủ yếu là natri clorua (muối ăn) tích tụ trên bề mặt.

Muối là một thành phần tự nhiên trong đất và nước. Các ion chịu trách nhiệm về nhiễm mặn là: Na +, K +, Ca2 +, Mg2 + và Cl -. Khi Na + (natri) chiếm ưu thế, đất trở nên giàu natri. Đất giàu natri gây một thách thức đặc biệt bởi vì nó làm hạn chế hoặc ngăn thấm nước và thoát nước.

đất nhiễm mặn
Muối nổi trắng trên đất nhiễm mặn

Hơn nữa, nguồn gốc của muối tham dự vào quá trình này cũng quan trọng. Nó có thể có nguồn gốc từ bầu khí quyển của Trái đất.

Muối cũng có thể được vận chuyển lên các lớp đất phía trên khi nước ngầm dâng lên. Trong trường hợp này nước ngầm đã bị xâm nhập mặn mà có thể xảy ra ví dụ như ở các vùng ven biển của khu ẩm, có thể do khai thác quá mức nguồn nước ngầm, vì vậy nước biển mới ngấm vào khối nước ngầm.

Sự phân huỷ các khoáng chất có thể để muối thoát ra môi trường và muối hóa thạch (trầm tích biển) có thể là một nguồn muối. Ngoài các nguồn tự nhiên cũng có thể do các quá trình nhân tạo như thủy lợi và phân bón gây ra.

Sự xâm nhập mặn của nước biển vào sông là do mùa khô, nước sông cạn kiệt khiến nước biển theo các sông, kênh dẫn tràn vào gây mặn. Hiện tượng tự nhiên này xảy ra hằng năm và do đó có thể dự báo trước.

  • Nguyên Nhân Từ Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đang làm cho các đại dương ấm lên. Từ năm 1961 đến năm 2003 nhiệt độ đại dương toàn cầu tăng bình quân 0,10 oC. Nhiệt độ tăng làm cho tăng dung tích nước của các đại dương đồng thời làm cho băng tan từ các vùng cực Bắc và Nam cực, từ các khối băng tiềm tàng trên các núi cao.

Hệ quả của các hiện tượng này là quá trình nước biển dâng. Từ năm 1961 đến 2003 tốc độ bình quân mực nước trung bình của các đại dương nâng lên khoảng 1,8±0,5 mm/năm. Tại Vũng tàu, trong vòng thời gian từ 1979 đến 2006 mực nước trung bình tăng khoảng 9,5 cm trong khi mực nước cao nhất tăng gần 13 cm. Nước biển dâng sẽ mở rộng vùng xâm nhập mặn, thu hẹp diện tích vùng nước ngọt

các vùng ngập do biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu khiến nước biển dâng cao gây ngập lụt và nhiễm mặn

Ảnh hưởng của xâm nhập mặn

Xâm nhập mặn ảnh hưởng đến 20% diện tích đất nông nghiệp và 50% của tất cả các vùng đất được tưới tiêu và là vấn đề bảo tồn đất lớn thứ hai.

Chỉ riêng tại Syria đã có tới từ 30 đến 35% diện tích đất canh tác bị mất thông qua xâm nhập mặn. Ở Ai Cập có từ 30 đến 40%, ở Pakistan ít hơn 40%, ở Iraq 50% và ở Hoa Kỳ 20-25%.

đất canh tác
Diện tích đất canh tác bị thu hẹp dần

Phương pháp xử lý đất nhiễm mặn

  • Xử lý đất mặn bằng vôi

 

Rãi vôi trên đất để xử lý là cách thường được áp dụng ở đồng bằng sông Cửu Long hạ nguồn sông Mê Kông. Vôi nông nghiệp có công thức CaCO3 sẽ kết hợp với các ion muối Na+, K+ … làm giảm độ mặn của đất. Từ đó, giúp cây trồng phát triển tốt hơn.

  • Rửa mặn bằng hệ thống thủy lợi

Thủy lợi là một biện pháp quan trọng. Lợi ích của việc áp dụng thủy lợi rửa mặn: Đất mặn có chứa chủ yếu là các muối hòa tan như chloride, sulfate Na, Ca và Mg, nên chúng có thể dễ dàng được rửa trôi mà không làm tăng pH nhiều. Chỉ cần rửa với nước mưa, nước thủy lợi ngọt hoặc có chứa Na hàm lượng nhỏ.

Đưa nước ngọt vào rửa mặn: dẫn nước ngọt vào ruộng, cày, bừa, sục bùn để các muối hòa tan, ngâm ruộng sau đó tháo nước ra kênh,mương, ra sông.

  • Hệ thống tưới nhỏ giọt khử mặn cho đất

Không còn xa lạ với nền nông nghiệp Việt Nam, hệ thống tưới nhỏ giọt được phát triển tại Israel. Ngoài ưu điểm tiết kiệm nước thì tưới nhỏ giọt còn được cho là tăng năng suất cây trồng. Hơn thế nữa, tưới cây theo kiểu nhỏ giọt còn giúp ta có thể canh tác tốt trên đất nhiễm mặn mà không cần tốn quá nhiều nước cho việc canh tác.

hệ thống tưới nhỏ giọt
Tưới nhỏ giọt giúp cây trồng phát triển tốt trên đất nhiễm mặn

Với thực trạng thiếu nước ngọt và xâm nhập mặn như hiện nay do biến đổi khí hậu thì tưới nhỏ giọt là một phương pháp xử lý đất mặn hiệu quả nhất.

  • Chuyển đổi cây trồng

Vì chỉ có các biện pháp đối phó trung hạn, trong lịch sử của nhiều khu vực nông nghiệp đã ghi nhận sự thay đổi các loài cây trồng có thể chứng minh được.

Ví dụ : nông dân đổi việc trồng trọt từ lúa mì sang lúa mạch mà vẫn có thể sinh tồn khi đất trở nên mặn hơn.

Related Articles

Back to top button
error: Content is protected !!
Close